Վախը. Բա մենք դրա համա՞ր ենք հավաքվել

06-08-2019
4634 դիտում
Վախը. Բա մենք դրա համա՞ր ենք հավաքվել

Մեր վախն ուրիշ է։ Ամեն ինչի մեջ կարելի է գտնել մեր վախը։ Վախը մեր մանիպուլյացիան է այն իրադարձությունների հանդեպ, որոնցից գաղափար չունենք։ Դիցուք, եթե ռուսները Հայաստանից հեռանան, թուրքերը մեզ կուտեն։ Սա վախ է։ 

Առաջին հայացքից վախենում ենք, որովհետև մինչ այդ հարմարավետ է։ Ռուսների ներկայությունը հարմարավետ է ընդդեմ թուրքերի ագրեսիայի։ Չենք մտածում, որ քաղաքականությունը փոխադարձ հարմարավետության համաձայնեցումն է։ Ռուսների հանդեպ վախը մեզ տարավ ԵԱՏՄ։

Թեպետ քաղաքական առումով այն նաև հարմարավետության համաձայնեցում էր՝ չմտնեինք, Ղարաբաղի համար լավ չէր լինի։ Սա հարյուր տոկոսանոց սպառնալիք չէր, բայց ընդունեցինք ի գիտություն։ Գուցե անխուսափելի են այդ վախերը փոքր ժողովուրդների մոտ, որոնք նույնիսկ քաղաքական նպատակահարմարություն դիտարկելու լիարժեք հնարավորություն չունեն։

Գուցե։ Բայց գոնե բաներ կան, որոնք մենք ենք որոշում։ 

Վախը երկար տարիներ եղել է մեր ընտրական անհաջողությունների ու ձախողումների հիմնական ուղեկիցը։ Մի ժամանակ ասում էին՝ եթե ոչ Սերժը, բա էլ ո՞վ։ Ու միմյանց վախեցնում էին, ասենք, կանխատեսելիությամբ չփայլող Րաֆֆի Հովհաննիսյանով։ Լևոն Տեր-Պետրոսյանն առաջադրվում էր նախագահի թեկնածու, վախեցնում էին «մութ ու ցուրտ տարիներով»։

Նույնիսկ այդ օրերին մրսած շունն ու կատուն գիտեին, որ «մութ ու ցուրտը» քաղաքական ղեկավարության քմահաճույքը չէր։ Վախեր ունեցող մարդը սեփական քայլ անող չէ։ Վախերը նրան պետք են, որպեսզի սեփական քայլեր անելու կարիք չունենա։

Վախը նրա հարմարավետությունն է։ 

Վախը բնորոշ է քաղքենուն, որի հիմնական թշնամին երևակայությունն է և մարտահրավերը։ Մարտի 1-ից մի երեք տարի հետո ինչ-որ նախկին վիրավորների հետ էի ուզում խոսել այդ դեպքերից։ Երկու հոգու գտա։ Հրաժարվեցին խոսել, «էս իշխանությունների հավեսը չունենք, էլի հետևներիցս կընկնեն» պատճառաբանությամբ։

Հենց էդ վախն աշխատեցնելու վրա էր Սերժ Սարգսյանի «խաղադրույքը», երբ անցյալ տարվա ապրիլի 22-ին Նիկոլ Փաշինյանին ասաց. «Դուք մարտի 1-ից դասեր չեք քաղել»։ Չաշխատեց։ Իրեն թվում էր, թե մեզ լավ գիտի։ 

Վախը իրատեսության այլ արտահայտությունն է, դա իրականում ճոխություն է, որը քեզ կարող ես թույլ տալ, երբ հասկանում ես, որ ոչ մի համարձակություն չի աշխատի։ Էդ ճոխությունը մենք մեզ թույլ տվեցինք հենց ԵԱՏՄ մտնելիս, նույնիսկ հատուկենտ ընտանիքներում խնամվող եվրոպական ծագմամբ շներին էր հասկանալի, որ ռուսները մեր քթից կբերեն եվրաինտեգրումը, որն այն ժամանակ ԵԱՏՄ-ի իրական այլընտրանքն էր։ Մենք վախենում ենք, որովհետև իրականում ունենք որևէ իմացությունից անկախ «կոմֆորտ զոնա»։ Էդ զոնայում միտքն անելիք չունի, եթե ունենա էլ, ոչինչ չի ապացուցի։ 

Ասենք, Ստամբուլյան կոնվենցիան։ Մեկն ասել է, որ այն նույնասեռականների ու երրորդ սեռի համար է «նաղդվում» Հայաստանի վրա։ Պարզ մանիպուլյացիա է։ Ես չգիտեմ, թե ինչու է ծագել այս կոնվենցիան ունենալու անհրաժեշտությունը։

Գիտեմ, որ այնտեղ նույնասեռականություն ու երրորդ սեռ չկա։ Էլ չեմ ասում, որ ինձ համար գոյություն չունեն նույնասեռականներ ու անսեռեր։ Կբերեն, կքննարկեն, կհասկանանք։ Ես կարդացել եմ, ասում եմ՝ նման բաներ չկան։ Եթե լինեին էլ, մի եսիմինչ տագնապ չէի ապրի, բայց չկան։

Անընդհատ վախի մեջ ապրելն էլ մի բան չէ, վախկոտներին հեշտ է մանիպուլացնել, չեղածը եղածի տեղ անցկացնել։ Սա ի վերջո արժանապատվության հարց է՝ վախը քո արդարացումն է քեզանից ոչինչ չներկայացնելու։ Իսկ նման մարդու հետ սեռից ու անսեռությունից անկախ ով ոնց ուզի՝ կվերաբերվի։

Բա մենք դրա համա՞ր ենք հավաքվել։

Մհեր Արշակյան 

MediaLab.am